નિપાહ વાયરસ: લક્ષણો, કારણો, ઉપચાર

 નિપાહ વાયરસ વિશે સંપૂર્ણ માહિતી: લક્ષણો, કારણો, ઉપચાર

નિપાહ વાયરસ (Nipah Virus) એક ખતરનાક અને ઝૂનોટિક વાયરસ છે, જે પ્રાણીઓમાંથી મનુષ્યોમાં ફેલાય છે. તેનો મૃત્યુદર 40% થી 75% સુધી હોઈ શકે છે, જે તેને વિશ્વના સૌથી જોખમી વાયરસમાંનો એક બનાવે છે. 2026માં ભારતમાં, ખાસ કરીને પશ્ચિમ બંગાળ અને કેરળમાં, તાજેતરમાં કેટલાક કેસ જોવા મળ્યા છે, જેના કારણે લોકોમાં ચિંતા વધી છે.

આ બ્લોગમાં નિપાહ વાયરસ વિશે વિગતવાર માહિતી આપીશું જેથી તમે સમજી શકો કે તે શું છે, કેવી રીતે ફેલાય છે અને તેનાથી કેવી રીતે બચી શકાય.

નિપાહ વાયરસ શું છે?

નિપાહ વાયરસ (NiV) પેરામિક્સોવાયરસ પરિવારનો સભ્ય છે. તેની શોધ 1999માં મલેશિયામાં થઈ હતી. તેનું કુદરતી હોસ્ટ ફ્લાઈંગ ફોક્સ અથવા ફળ ખાતી ચામાચીડિયા (Pteropodidae family) છે. આ ચામાચીડિયા વાયરસથી સંક્રમિત થયા વિના તેને વહન કરે છે.

ભારતમાં આ વાયરસના પ્રકોપ મુખ્યત્વે કેરળમાં 2018થી જોવા મળ્યા છે, અને તાજેતરમાં 2025-2026માં પશ્ચિમ બંગાળમાં પણ કેસ નોંધાયા છે.

નિપાહ વાયરસ કેવી રીતે ફેલાય છે?

• ચામાચીડિયા દ્વારા ફળો અથવા ખજૂરના રસ પર પેશાબ/લાળથી સંક્રમણ
• સંક્રમિત પ્રાણીઓ (જેમ કે ડુક્કર, ઘોડા)ના સંપર્કથી
• માણસથી માણસમાં શ્વસન ટીપ્સ (ડ્રોપલેટ્સ), શરીરના પ્રવાહી અથવા સંક્રમિત વ્યક્તિના સંપર્કથી
• ચેપગ્રસ્ત ખોરાક (કાચા ફળો, ખજૂરનો રસ) ખાવાથી

ઇન્ક્યુબેશન પીરિયડ 3થી 14 દિવસ (ક્યારેક 45 દિવસ સુધી) હોય છે.

નિપાહ વાયરસના લક્ષણો શું છે?

પ્રારંભિક લક્ષણો ફ્લૂ જેવા હોય છે, પરંતુ ઝડપથી ગંભીર બને છે:

• ઊંચો તાવ
• તીવ્ર માથાનો દુખાવો
• શરીરમાં દુખાવો અને થાક
• ઉબકા, ઉલટી
• ગળામાં બળતરા
• ચક્કર અને મૂંઝવણ
• શ્વાસ લેવામાં તકલીફ
• એન્સેફાલીટીસ (મગજની સોજા) – મૂર્છા, હુમલા, કોમા

ગંભીર કેસમાં 24-48 કલાકમાં કોમા આવી શકે છે.

નિપાહ વાયરસનું નિદાન અને ઉપચાર

નિદાન RT-PCR ટેસ્ટ, એન્ટિબોડી ટેસ્ટ અથવા વાયરસ આઇસોલેશન દ્વારા થાય છે.

હાલમાં કોઈ ચોક્કસ દવા કે રસી ઉપલબ્ધ નથી. ઉપચાર સપોર્ટિવ કેર પર આધારિત છે:

• તાવ અને દુખાવાની દવા
• ઓક્સિજન સપોર્ટ
• શ્વસન મશીન (વેન્ટિલેટર) જરૂર પડે તો
• હાઇડ્રેશન અને આરામ

જલ્દી નિદાન અને હોસ્પિટલમાં દાખલ થવાથી બચવાની શક્યતા વધે છે.

નિપાહ વાયરસથી બચાવ કેવી રીતે કરવો ?

• ચામાચીડિયા વધુ હોય તેવા વિસ્તારમાં કાચા ફળો ન ખાઓ
• ખજૂરનો કાચો રસ (તાજો તારી) ટાળો
• બીમાર પ્રાણીઓથી દૂર રહો
• હાથ ધોવાની આદત રાખો, માસ્ક પહેરો
• સંક્રમિત વ્યક્તિ સાથે સંપર્ક ટાળો
• જો તાવ-માથાનો દુખાવો થાય તો તરત ડોક્ટરને બતાવો